- "Γυναίκες Εικαστικοί στην Ιστορία της Τέχνης"
Τα άρθρα που ακολουθούν, αφορούν κατά κύριο λόγο τις γυναίκες εικαστικούς, ζωγράφους, γλύπτριες, φωτογράφους, χαράκτριες, κτλ.

- Kαθώς πρόκειται για μια διαρκή έρευνα και αναζήτηση πηγών και πληροφοριών, τα ήδη δημοσιευμένα άρθρα ανανεώνονται κάθε τόσο με συμπρηρωματικά στοιχεία, ώστε να αποκτήσουν μια όσο το δυνατόν πληρέστερη μορφή.

-Δημοσίευση :περιοδικό "Ρωγμές"

Παρασκευή, 6 Μαρτίου 2009

"ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ " (-14)



Γυναίκες καλλιτέχνες της Αναγέννησης

μέρος H






1

Diana Scultori Ghisi:

«Η Αγία Οικογένεια και ο Άγ.Ιωάννης»

χαλκογραφία





Η χαράκτρια

Diana Scultori Ghisi

1547-1612





Η Diana γεννήθηκε το 1547 στη MantuaMàntova) της Λομβαρδίας και ήταν μια από τρεις κόρες του χαράκτη Giovanni Battista Ghisi Mantuano. Έγινε γνωστή όχι μόνο για τα θαυμάσια χαρακτικά της, αλλά καταγράφηκε ως η πρώτη γυναίκα που είχε επίσημη άδεια για την πώληση έργων με το όνομά της. Όπως και άλλες καλλιτέχνιδες της εποχής, λόγω του φύλου της η Diana δεν ήταν δυνατόν να φοιτήσει στην πρώτη Ακαδημία σχεδίου που ιδρύθηκε στη Ρώμη και να έχει τη βασική εκπαίδευση και κατάρτιση στο σχέδιο. Έτσι, διδάχθηκε από τον πατέρα της, σχέδιο και χαρακτική, μαζί με τον αδελφό της Adamo (Mantua, 1530-1587)και τον Giorgio Ghisi (ιταλικά, 1520-1582).Εκτός από το καλλιτεχνικό της ταλέντο, ήταν επίσης πασίγνωστη και η επιχειρηματική της δεινότητα. Μετά το γάμο της με τον Franseco de Volterra, έναν πολλά υποσχόμενο αρχιτέκτονα, το ζεύγος μετακόμισε στη Ρώμη το 1575 για να βοηθηθούν και οι δύο στη σταδιοδρομία τους.

Στη Ρώμη παρουσίασε στην παπική αυλή δείγματα εγχάρακτων πιάτων, ζητώντας την άδεια να πωλεί τα έργα της με την υπογραφή της. Της χορηγήθηκε επίσημη άδεια να πωλεί την εργασία της με τα ονόματα Diana Mantuana και Diana Mantovana, ονόματα που η ίδια επέλεξε, για εμπορικούς λόγους. Κατάφερε έτσι, όχι μόνο να προωθεί τα έργα της προς δικό της όφελος, αλλά και βοήθησε τον άντρα της να επιτύχει μεγάλες αναθέσεις έργων με υψηλά κέρδη.

Είναι γνωστό πως την Diana την απασχολούσε πάρα πολύ η διατήρηση της καλής της φήμης. Την χαρακτήριζαν γοητευτική και με καλή ανατροφή. Εκτός από την επιχείρησή της, όμως, μια από τις κορυφαίες προτεραιότητές της ήταν και η οικογένειά της, την οποία φρόντιζε με μεγάλη αφοσίωση. Όταν παντρεύτηκε τον de Volterra η ανύπανδρη αδελφή και η χηρευάμενη μητέρα της έμειναν μαζί με την Diana και τον άντρα της.


Κατά τη διάρκεια του1500 οι αυστηροί κανόνες που επέβαλε η παπική εκκλησία στην καλλιτεχνική δημιουργία, περιόρισε την ελευθερία των καλλιτεχνών. Εάν η εκκλησία έβρισκε το έργο ανάρμοστο, ο καλλιτέχνης μπορούσε να εκτεθεί ανεπανόρθωτα, να του επιβληθούν πρόστιμα, ακόμα, να αφοριστεί και να δημευθεί η ιδιοκτησία του. Όλες οι εικόνες και τα κείμενα ελέγχονταν και καταγράφονταν σε αρχεία προκειμένου να προστατευθεί η κυριότητα του αρχικού δημιουργού και να αποφασιστεί εάν θα εγκρίνονταν για δημόσια παρουσίαση. Η Ghisi λειτούργησε μέσα σε αυτά τα πλαίσια και έχοντας την προστασία και τη στήριξη του πατέρα και του συζύγου της, κέρδισε τη φήμη ως ταλαντούχος καλλιτέχνιδα. Άλλες δημοφιλείς καλλιτέχνιδες όπως η Lavinia Fontana ήταν γνωστό πως χρησιμοποιούσαν τα τυπωμένα χαρακτικά της Ghisi ως βάση για τους πίνακές τους. Η ίδια η Ghisi χρησιμοποίησε επίσης έργα άλλων καλλιτεχνών ως βάση για τα χαρακτικά της, αλλά τα περισσότερα από τα σχέδια προήλθαν είτε από το σύζυγό της, είτε από κάποιο μέλος της οικογενείας της.


Ο πατέρας της Giovanni Battista Ghisi, χαράκτης της Αυλής της Mantua, προσάρτησε το «Mantuano» στο τέλος του ονόματός του, έτσι και η Diana άλλαξε το όνομά της ώστε να ταιριάζει καλύτερα με την αυλή. Ήταν γνωστό πως υπέγραφε με διαφορετικές υπογραφές σε πολλά διαφορετικά σημεία στη διάρκεια της ζωής της. Τα περισσότερα από τα έργα της υπογράφονται με το όνομα Diana Mantuana, ή Diana Mantovana, ενώ, αντίθετα, δεν εμφανίζεται πουθενά το όνομα Scultori ή Ghisi . Η Diana ήταν μια από τις ελάχιστες καλλιτέχνιδες που ανέφερε ο Vasari στους «Βίους» του.


Η Diana εκτύπωσε συνολικά 62 χαρακτικά και είχε διαφορετικό στυλ σε όλα τα έργα της, πράγμα που δεν τα έκανε λιγότερο δημοφιλή.

Παρά το γεγονός πως η ίδια ήταν ολοκληρωμένη χαράκτρια και παρουσίαζε ιδιαίτερο ταλέντο στο σχέδιο, τα περισσότερα από τα έργα που παρήγαγε, ήταν αντίγραφα από έργα άλλων και δεν ήταν καν δουλεμένα από το δικό της χέρι. Τα χαρακτικά της συχνά φέρουν μακροσκελείς αφιερώσεις στους αρχικούς καλλιτέχνες, πράγμα που την έκανε ιδιαίτερα αγαπητή. Πρέπει ωστόσο να τονίσουμε πως ακόμα κι αν τα περισσότερα από τα έργα της δεν ήταν δικά της, η εκτύπωσή τους ήταν μια κουραστική και δύσκολη διαδικασία που απαιτούσε εξαιρετική ικανότητα και εξειδίκευση. Ήταν μια αναγνωρισμένη και απαιτητική μορφή τέχνης, στην οποία η Diana Sultori Ghisi υπήρξε ιδιαίτερα ταλαντούχος κι ανταποκρινόταν άριστα στις εμπορικές απαιτήσεις.


Στο σκηνικό της τέχνης της Mantua την εποχή εκείνη, πρωταγωνιστούσε ο Giulio Romano, ζωγράφος και αρχιτέκτονας στην αυλή του δούκα της Mantua. Πολλά από τα χαρακτικά της Ghisi είναι αντίγραφα των σχεδίων του Giulio, τα οποία της έδωσε ο ίδιος προκειμένου να τα χαράξει και να διαδώσει έτσι τη φήμη του, το ίδιο ακριβώς που είχε κάνει ο Marcantonio Raimondi για τον παλαιό δάσκαλο του Giulio, τον Raphael. Η αντιγραφή σχεδίων και πινάκων μεγάλων ζωγράφων στο χαλκό (χαλκογραφία) και η εκτύπωσή τους ήταν συχνό φαινόμενο ήδη από τον 15οαιώνα και αποτελούσε την καλύτερη διαφήμιση των καλλιτεχνών.


Η ιστορικός τέχνης Gioconda Albricci αναφέρει πως η Diana πιθανόν να είχε συνεργαστεί άμεσα και έμμεσα με τον Giulio και η επιρροή του υπήρξε σημαντική ειδικά στις πρώιμα έργα της. Ο ίδιος ως αρχιβοηθός στο στούντιο του Raphael, συνεργάστηκε πιθανώς με τους χαράκτες του Raphael, τον Marcantonio Raimondi, τον Padrone del dado (Master of the Die) και τον Aenea Vico. Έτσι, δεν είναι καθόλου παράξενο πως πρώιμα χαρακτικά της – αντίγραφα του Giulio είναι παρόμοια στο ύφος. Ο κατάλογος χαρακτικών του Adam von Bartsch παρουσιάζει 46 γκραβούρες της Diana, ενώ η Albricci ανεβάζει τον αριθμό σε 62. Στη δεύτερη έκδοση στους «Βίους καλλιτεχνών» (1566), ο Vasari μιλά για τη συνάντηση που είχε με τη Diana και τον πατέρα της σε ένα ταξίδι του στη Mantua: "Ο Giovanbattista Mantovano, χαράκτης και άριστος γλύπτης, για τον οποίο έχουμε μιλήσει, στο κεφάλαιο «Η ζωή του Giulio Romano» και σ’ αυτό για τον Marcantonio Bolognese, απέκτησε δύο γιους, οι οποίοι χαράσσουν θεϊκά το χαλκό και το πιο θαυμαστό είναι πως έχει και μια κόρη που ονομάζεται Diana, η οποία χαράσσει επίσης πολύ καλά, πράγμα που είναι θαυμάσιο. Κι εγώ που την είδα, έμεινα έκπληκτος γιατί είναι ένα πολύ νέο κι ευχάριστο κορίτσι και τα έργα της είναι πολύ όμορφα!"





2
«Η Αποκαθήλωση»
αντίγραφο από έργο του πατέρα της.
Ένα πολύ καλό δείγμα έργου της ρωμαϊκή περιόδου της (μετά το 1575).
Εδώ, στο δεύτερο από τα δύο αντίγραφα, η Diana πρόσθεσε κάτω αριστερά την επιγραφή:
"IO BATTISTA MANTUANUS SCULPTOR & INUENTOR,. DIANA FILIA INCIDEBAT."



3

Η Ανάσταση

Χαλκογραφία

Αυτό είναι ένα αντεστραμμένο αντίγραφο χαρακτικού του πατέρα της
από σχέδιο του Giulio Romano.
Κάτω δεξιά υπάρχει η υπογραφή: "Iulius Mantuanus inv. "
και επάνω δεξιά φέρει τον αριθμό αντιτύπου 38.





4

«Η Ανάληψη»

1581

χαλκογραφία έργου του Raffaellino da Reggio.

Φέρει την υπογραφή "Raphael Regieni Inventor. Diana incidebat Romae.




5

«Η ανωτερότητα του Σκιπίωνα»

χαλκογραφία έργου του Giulio Romano του 1542,

Κάτω αριστερά φέρει την επιγραφή:

"Liberalitatis et Continentiae Exemplum"

Μετά την πτώση της Καρχηδόνας, ο Σκιπίων ο Αφρικανός επιστρέφει την αιχμάλωτη σύζυγο του εχθρού του στον νικημένο άντρα της μετά από παράκλησή του.

Υπογράφεται από την Diana.



6

«Οι θεραπαινίδες της Ελένης μεταφέρουν τα υπάρχοντά της στην Τροία»

Η Diana εμπνεύστηκε το θέμα της από το έργο του Giulio Romano

«Η απαγωγή της Ελένης» του 1548, στο παλάτι του Δούκα της Mantua.

Πρόκειται για ένα από τα έργα της που έχουν εγκωμιαστεί περισσότερο.





Άλλες χαλκογραφίες





7

«Η κλήση του Πέτρου»

πριν το 1580





8

«Ο γητευτής φιδιών»

1550




9

«Η Λητώ γεννά τον Απόλλωνα και την Αρτέμιδα (Diana)

στο νησί της Δήλου»

πριν το 1575





10

«Το ιππικό»

1575

(θυμίζει ζωφόρο του Παρθενώνα)





11

«Θυσία ταύρου στο βωμό του Δία»





12

«Η βασίλισσα των αγγέλων»

1572




13

«Ο Οράτιος ο μονόφθαλμος νικά τους Ετρούσκους

στη γέφυρα του Τίβερη»





14

«Το μαρτύριο της Αγ. Αικατερίνης της Αλεξάνδριας»

(από τον Giulio Romano)





15

«Ό Χριστός στο Ναό του Σολομώντα»





16

«Δίας και Αμφίων»





17

"Ενταφιασμός – από πίνακα του Paris Nogari"

χαλκογραφία - 1588

Paris, Bibliothèque Nationale

Το τελευταίο χρονολογημένο χαρακτικό της το "Ο ενταφιασμός – από πίνακα του Paris Nogari". κυκλοφόρησε το 1588. Πρόκειται για ένα χαρακτικό αντίγραφο του ομώνυμου πίνακα του αντιμεταρρυθμιστή ζωγράφου Paris Nogari.




Μετά το θάνατο του Francesco Da Volterra, η Diana Scultori Ghisi ξαναπαντρεύτηκε τον Giulio Pelosi, έναν άλλο αρχιτέκτονα. Παρέμεινε στη Ρώμη μέχρι το θάνατό της, 5 Απριλίου 1612.

Αρκετά από τα χαρακτικά της συνέχισαν τυπώνονται και μετά το θάνατό της.



Πηγές:

1) Jordana Pomeroy - Claudio Strinati: Italian Women Artists of the Renaissance and Baroque

2) Wendy Slatkin : Women Artists in History: From Antiquity to the 20th Century

3) WHITNEY CHADWICK: Women, Art, And Society.

4) Nancy G. Heller : Women Artists: An Illustrated History

5) Germaine Greer :The Obstacle Race



4 σχόλια:

issallos είπε...

Καλημερα....αν θελειες να δεις και κατι ακομα που εφτιαξα εγω και η Λιλιθ.....πηγαινε εδω....
http://dreamtales-issallos.blogspot.com

καλο Παραμυθονειρο...!!!

glypto είπε...

Καλησπέρα,
Προχθές είχες βάλει ένα έργο με τον χορό γύρω από τον χρυσό μόσχο.
Εσπασα το κεφάλι μου να θυμηθώ τι είναι αυτό που μου θύμιζε.
Τελικά το βρήκα- είναι το έργο που δέχθηκε μια μαχαιριά από έναν επισκέπτη στον χώρο που εκθέτετε.
Είναι έτσι?

eicastikon είπε...

Καλημέρα Βερνάρδε,

Δεν γνωρίζω, για να είμαι ειλικρινής.
Αν μου θυμίσεις πιο ακριβώς έργο ήταν και ποιάς ζωγράφου, ίσως μπορέσω να βρω κάποια στοιχεία.

glypto είπε...

Το είχες συμπεριλάβει στο τρέχον ποστ μαζί με άλλα έργα.
Είναι του Πουσέν.
Μάλλον το αφαίρεσες γι΄αυτό και δεν το ξαναείδα


Αυτοπροσωπογραφία της Sofonisba Anguissola (1556) -Mουσείο Kunsthistoriches, Βιέννη

Από το θαυμάσιο βιβλίο της Frances Borzello "Seeing Ourselves: Women's Self-portraits"

"....η θέση των καλλιτέχνιδων στον κόσμο της τέχνης και στην ιδεολογία της εποχής τους ήταν άμμεσα συνδεδεμένη με τις αυτοπροσωπογραφίες τους......(οι οποίες) δεν αποτελούν αθώες αντανακλάσεις του τί έβλεπαν οι καλλιτέχνιδες όταν κοιτούσαν τον καθρέφτη τους. Είναι ένα μέρος της γλώσσας που οι ζωγράφοι χρησιμοιποιούν ώστε να κάνουν μια δήλωση, από την πολλή απλή "έτσι φαίνομαι", στην πιο πολύπλοκη "αυτή πιστεύω πως είμαι".
Έφτασα τελικά στο συμπέρασμα πως καμία γυναικεία αυτοπροσωπογραφία δεν θα πρέπει να θεωρείται ως δεδομένη...."