- "Γυναίκες Εικαστικοί στην Ιστορία της Τέχνης"
Τα άρθρα που ακολουθούν, αφορούν κατά κύριο λόγο τις γυναίκες εικαστικούς, ζωγράφους, γλύπτριες, φωτογράφους, χαράκτριες, κτλ.

- Kαθώς πρόκειται για μια διαρκή έρευνα και αναζήτηση πηγών και πληροφοριών, τα ήδη δημοσιευμένα άρθρα ανανεώνονται κάθε τόσο με συμπρηρωματικά στοιχεία, ώστε να αποκτήσουν μια όσο το δυνατόν πληρέστερη μορφή.

-Δημοσίευση :περιοδικό "Ρωγμές"

Τρίτη, 17 Μαρτίου 2009

Διάλλειμα πριν το Μπαρόκ




Πριν ανοίξω την καινούργια ενότητα που αφορά
το εξαιρετικά ενδιαφέρον και γοητευτικό Μπαρόκ,

είπα να βάλω κάτι δικό μου που ζωγράφισα τελευταία,
έτσι, γι' αλλαγή.




"Σεληνιακό τοπίο και ηλιακό σύστημα"
Μάρτης 2009
2,00 x 1,00μ.
Ακρυλικά + Fluorescent
σε μουσαμά
















Πέμπτη, 12 Μαρτίου 2009

"ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ " (-15)

Γυναίκες καλλιτέχνες της Αναγέννησης

μέρος Θ'





1

«Η κοπέλα κι ο μονόκερως»

131.5 x 96.5

Γύρω στο 1600





Barbara Longhi





Η Barbara Longhi γεννήθηκε το 1552 (το ίδιο έτος με Lavinia Fontana).

Ήταν κόρη του μανιεριστή ζωγράφου Luca Longhi και αδερφή του ζωγράφου και ποιητή Fransesco Longhi. Από μικρή μελετά στο εργαστήριο του πατέρα της, σε ένα συντηρητικό, επαρχιακό περιβάλλον στη μικρή παράκτια πόλη της Ραβέννας. Αποδεικνύεται πως έχει μεγάλη ικανότητα στο σχέδιο και είναι πολλή καλή στο χρώμα. Σταδιακά εξελίσσεται σε σημαντική συνεργάτιδά του.

Τον βοήθησε στις μεγάλες τοιχογραφίες που αναλάμβανε και αντέγραψε τα έργα πολλών ζωγράφων.

Μόνο 15 από τα έργα της είναι σήμερα γνωστά, εκ των οποίων τα 12 είναι πολύ μικρά έργα με θέμα τη Μαντόνα με το Βρέφος, που ζωγράφισε για το μοναστήρι Classe στη Ραβέννα. Πρόκειται για συνθέσεις απλές που στηρίζονται στη γραμμή και στο χρώμα, τις οποίες ο Vasari εγκωμίασε για την "καθαρότητα της γραμμής τους και την λαμπρότητα του χρώματος ".

Ένας άλλος βιογράφος της εποχής, ο ακαδημαϊκός Muzio Manfredi από την Μπολόνια, περιγράφει μια ζωγράφο προ πάντων πολύ ώριμη και προσθέτει: «Είναι εκπληκτικό πως ο καλύτερος ζωγράφος της Ραβέννα είναι ένα παιδί ηλικίας δεκαοχτώ ετών και μάλιστα κορίτσι, η κόρη του Messer Luca Longhi, η οποία είναι τόσο θαυμάσια στην τέχνη της, ώστε ο ίδιος ο πατέρας της να μένει έκπληκτος! …… το όνομά της είναι Barbara».

Γι’ ακόμη μια φορά συναντούμε τον ενθουσιασμό για το γεγονός πως μια γυναίκα μπορεί να είναι εξαιρετική καλλιτέχνιδα. Η φήμη της, ωστόσο, δεν θα υπερβεί ποτέ τα σύνορα της Ραβέννα.

Ακολούθησε το ύφος των σύγχρονων φλωρεντινών και μπολονέζων ζωγράφων, κι αργότερα ζωγράφισε κυρίως εικόνες αγίων απαλλαγμένες από την φλυαρία του μανιερισμού. Τα έργα ζωγραφικής της ήταν οικεία και απλά αφιερώματα, που είχαν ως σκοπό να ενσταλάξουν την ειρήνη και την ηρεμία στον θεατή. Η απλότητά τους είναι η αντανάκλαση των θρησκευτικών ιδεών της Αντιμεταρρύθμισης σύμφωνα με την οποία οι πίνακες πρέπει να αντιπροσωπεύσουν τους θρησκευτικούς χαρακτήρες σε απλές και γνωστές καταστάσεις, ώστε να προκαλέσουν την αφοσίωση του θεατή. Επειδή πολλά από τα έργα της τα άφησε ανυπόγραφα, είναι αδύνατο να καθοριστεί η έκταση της συνεισφοράς της στην τέχνης.




2

«Αγία Αικατερίνη της Αλεξάνδρειας»






3

«Η Μαντόνα και το Βρέφος»

1580-1585






4

«Η Μαντόνα και το Βρέφος»






5

«Αυτοπροσωπογραφία της σαν Αγ. Αικατερίνη της Αλεξάνδρειας»

1579- 1589.

(45.7 x 35.6 cm).

Pinacoteca Comunale, Ravenna, Italy






6

«Αγ. Αικατερίνη της Αλεξάνδρειας»

Pinacoteca Nazionale di Bologna






7

«Η Μαντόνα με το Βρέφος και τον Άγ. Ιωάννη»
37x31,5 cm
Ravenna, Pinacoteca Comunale




8

«Η στέψη μιας μοναχής»

1590-95
Musée du Louvre






9

«Ο Μυστικός γάμος της Αγ. Αικατερίνης»

1638





10

«Πορτρέτο μοναχού»

Πινακοθήκη της Ravenna





11

«Ιουδήθ και Ολοφέρνης»




Τα πρώιμα έργα της είναι απλές συνθέσεις, στις οποίες χρησιμοποιεί μια περιορισμένη χρωματικά παλέτα που υπογραμμίζει το σχέδιο.

Αμέσως μετά το 1590 το χρώμα της Barbara γίνεται λαμπρότερο και οι φιγούρες της αποκτούν μνημειακό ανάστημα. Άρχισε επίσης να χρησιμοποιεί ως φόντο στις συνθέσεις της μια κουρτίνα που ξεδιπλώνεται γύρω από μια κολώνα και μια περιοχή σαν παράθυρο στο επάνω μέρος του πίνακα, που εικονίζει τον εξωτερικό χώρο, ένα τοπίο ή ουρανό. Η τεχνική του sfumato και η σύνθεση σε σχήμα πυραμίδας θυμίζουν Leonardo Da Vinci και τα φλωρεντινά έργα του Raphael.

Μετά το 1600 επέλεξε να δημιουργήσει απλούστερες θρησκευτικές εικόνες, αποφεύγοντας τα εικονογραφικά αινίγματα των μανιεριστών και επικεντρώνεται στην σχέση του θεατή με τις φιγούρες που απεικονίζει. Στο μεγαλύτερο μέρος του έργου της, απεικονίζει τα έντονα θρησκευτικά ιδανικά της Αντι-μεταρρύθμισης.


Η Η Germaine Greer στο βιβλίο της The Obstacle Race αναφέρει πως η σχέση της Longhi με τον πατέρα της ήταν εξαιρετικά μπερδεμένη. Και οι δύο ήταν επαρχιώτες, σε μεγάλο βαθμό εξαρτώμενοι από τις σχολές της Ρώμης και της Μπολόνια. Η Barbara θα πρέπει να είχε αντιγράψει πολλά από τα έργα του πατέρα της.

Σχολιάζοντας το έργο της, λέει: "Το έργο που παρήγαγε ήταν ιδιαίτερο και οι εικόνες της, όλες μικρές, είναι αξιοπρόσεκτες για την αγνότητα της γραμμής τους, για τη μαλακή λαμπρότητα της έντασης και του αισθήματος του χρώματος που συλλαμβάνεται σε αυτά τα έργα ζωγραφικής. Η Longhi δημιουργεί όμορφες εικόνες μέσα από την τάξη και την απλότητα των συνθέσεών της. Η ζεστασιά και η οξύνοια της ροδαλόχρυσης παλέτας της .... έχουν εξασφαλίσει για τη Barbara Longhi την εκτίμηση των ειδημόνων."


Η Barbara Longhi πέθανε το 1638.






Πηγές:



1) Jordana Pomeroy - Claudio Strinati: Italian Women Artists of the Renaissance and Baroque

2) Wendy Slatkin : Women Artists in History: From Antiquity to the 20th Century

3) WHITNEY CHADWICK: Women, Art, And Society.

4) Nancy G. Heller : Women Artists: An Illustrated History.

5) Germaine Greer :The Obstacle Race.




Παρασκευή, 6 Μαρτίου 2009

"ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ " (-14)



Γυναίκες καλλιτέχνες της Αναγέννησης

μέρος H






1

Diana Scultori Ghisi:

«Η Αγία Οικογένεια και ο Άγ.Ιωάννης»

χαλκογραφία





Η χαράκτρια

Diana Scultori Ghisi

1547-1612





Η Diana γεννήθηκε το 1547 στη MantuaMàntova) της Λομβαρδίας και ήταν μια από τρεις κόρες του χαράκτη Giovanni Battista Ghisi Mantuano. Έγινε γνωστή όχι μόνο για τα θαυμάσια χαρακτικά της, αλλά καταγράφηκε ως η πρώτη γυναίκα που είχε επίσημη άδεια για την πώληση έργων με το όνομά της. Όπως και άλλες καλλιτέχνιδες της εποχής, λόγω του φύλου της η Diana δεν ήταν δυνατόν να φοιτήσει στην πρώτη Ακαδημία σχεδίου που ιδρύθηκε στη Ρώμη και να έχει τη βασική εκπαίδευση και κατάρτιση στο σχέδιο. Έτσι, διδάχθηκε από τον πατέρα της, σχέδιο και χαρακτική, μαζί με τον αδελφό της Adamo (Mantua, 1530-1587)και τον Giorgio Ghisi (ιταλικά, 1520-1582).Εκτός από το καλλιτεχνικό της ταλέντο, ήταν επίσης πασίγνωστη και η επιχειρηματική της δεινότητα. Μετά το γάμο της με τον Franseco de Volterra, έναν πολλά υποσχόμενο αρχιτέκτονα, το ζεύγος μετακόμισε στη Ρώμη το 1575 για να βοηθηθούν και οι δύο στη σταδιοδρομία τους.

Στη Ρώμη παρουσίασε στην παπική αυλή δείγματα εγχάρακτων πιάτων, ζητώντας την άδεια να πωλεί τα έργα της με την υπογραφή της. Της χορηγήθηκε επίσημη άδεια να πωλεί την εργασία της με τα ονόματα Diana Mantuana και Diana Mantovana, ονόματα που η ίδια επέλεξε, για εμπορικούς λόγους. Κατάφερε έτσι, όχι μόνο να προωθεί τα έργα της προς δικό της όφελος, αλλά και βοήθησε τον άντρα της να επιτύχει μεγάλες αναθέσεις έργων με υψηλά κέρδη.

Είναι γνωστό πως την Diana την απασχολούσε πάρα πολύ η διατήρηση της καλής της φήμης. Την χαρακτήριζαν γοητευτική και με καλή ανατροφή. Εκτός από την επιχείρησή της, όμως, μια από τις κορυφαίες προτεραιότητές της ήταν και η οικογένειά της, την οποία φρόντιζε με μεγάλη αφοσίωση. Όταν παντρεύτηκε τον de Volterra η ανύπανδρη αδελφή και η χηρευάμενη μητέρα της έμειναν μαζί με την Diana και τον άντρα της.


Κατά τη διάρκεια του1500 οι αυστηροί κανόνες που επέβαλε η παπική εκκλησία στην καλλιτεχνική δημιουργία, περιόρισε την ελευθερία των καλλιτεχνών. Εάν η εκκλησία έβρισκε το έργο ανάρμοστο, ο καλλιτέχνης μπορούσε να εκτεθεί ανεπανόρθωτα, να του επιβληθούν πρόστιμα, ακόμα, να αφοριστεί και να δημευθεί η ιδιοκτησία του. Όλες οι εικόνες και τα κείμενα ελέγχονταν και καταγράφονταν σε αρχεία προκειμένου να προστατευθεί η κυριότητα του αρχικού δημιουργού και να αποφασιστεί εάν θα εγκρίνονταν για δημόσια παρουσίαση. Η Ghisi λειτούργησε μέσα σε αυτά τα πλαίσια και έχοντας την προστασία και τη στήριξη του πατέρα και του συζύγου της, κέρδισε τη φήμη ως ταλαντούχος καλλιτέχνιδα. Άλλες δημοφιλείς καλλιτέχνιδες όπως η Lavinia Fontana ήταν γνωστό πως χρησιμοποιούσαν τα τυπωμένα χαρακτικά της Ghisi ως βάση για τους πίνακές τους. Η ίδια η Ghisi χρησιμοποίησε επίσης έργα άλλων καλλιτεχνών ως βάση για τα χαρακτικά της, αλλά τα περισσότερα από τα σχέδια προήλθαν είτε από το σύζυγό της, είτε από κάποιο μέλος της οικογενείας της.


Ο πατέρας της Giovanni Battista Ghisi, χαράκτης της Αυλής της Mantua, προσάρτησε το «Mantuano» στο τέλος του ονόματός του, έτσι και η Diana άλλαξε το όνομά της ώστε να ταιριάζει καλύτερα με την αυλή. Ήταν γνωστό πως υπέγραφε με διαφορετικές υπογραφές σε πολλά διαφορετικά σημεία στη διάρκεια της ζωής της. Τα περισσότερα από τα έργα της υπογράφονται με το όνομα Diana Mantuana, ή Diana Mantovana, ενώ, αντίθετα, δεν εμφανίζεται πουθενά το όνομα Scultori ή Ghisi . Η Diana ήταν μια από τις ελάχιστες καλλιτέχνιδες που ανέφερε ο Vasari στους «Βίους» του.


Η Diana εκτύπωσε συνολικά 62 χαρακτικά και είχε διαφορετικό στυλ σε όλα τα έργα της, πράγμα που δεν τα έκανε λιγότερο δημοφιλή.

Παρά το γεγονός πως η ίδια ήταν ολοκληρωμένη χαράκτρια και παρουσίαζε ιδιαίτερο ταλέντο στο σχέδιο, τα περισσότερα από τα έργα που παρήγαγε, ήταν αντίγραφα από έργα άλλων και δεν ήταν καν δουλεμένα από το δικό της χέρι. Τα χαρακτικά της συχνά φέρουν μακροσκελείς αφιερώσεις στους αρχικούς καλλιτέχνες, πράγμα που την έκανε ιδιαίτερα αγαπητή. Πρέπει ωστόσο να τονίσουμε πως ακόμα κι αν τα περισσότερα από τα έργα της δεν ήταν δικά της, η εκτύπωσή τους ήταν μια κουραστική και δύσκολη διαδικασία που απαιτούσε εξαιρετική ικανότητα και εξειδίκευση. Ήταν μια αναγνωρισμένη και απαιτητική μορφή τέχνης, στην οποία η Diana Sultori Ghisi υπήρξε ιδιαίτερα ταλαντούχος κι ανταποκρινόταν άριστα στις εμπορικές απαιτήσεις.


Στο σκηνικό της τέχνης της Mantua την εποχή εκείνη, πρωταγωνιστούσε ο Giulio Romano, ζωγράφος και αρχιτέκτονας στην αυλή του δούκα της Mantua. Πολλά από τα χαρακτικά της Ghisi είναι αντίγραφα των σχεδίων του Giulio, τα οποία της έδωσε ο ίδιος προκειμένου να τα χαράξει και να διαδώσει έτσι τη φήμη του, το ίδιο ακριβώς που είχε κάνει ο Marcantonio Raimondi για τον παλαιό δάσκαλο του Giulio, τον Raphael. Η αντιγραφή σχεδίων και πινάκων μεγάλων ζωγράφων στο χαλκό (χαλκογραφία) και η εκτύπωσή τους ήταν συχνό φαινόμενο ήδη από τον 15οαιώνα και αποτελούσε την καλύτερη διαφήμιση των καλλιτεχνών.


Η ιστορικός τέχνης Gioconda Albricci αναφέρει πως η Diana πιθανόν να είχε συνεργαστεί άμεσα και έμμεσα με τον Giulio και η επιρροή του υπήρξε σημαντική ειδικά στις πρώιμα έργα της. Ο ίδιος ως αρχιβοηθός στο στούντιο του Raphael, συνεργάστηκε πιθανώς με τους χαράκτες του Raphael, τον Marcantonio Raimondi, τον Padrone del dado (Master of the Die) και τον Aenea Vico. Έτσι, δεν είναι καθόλου παράξενο πως πρώιμα χαρακτικά της – αντίγραφα του Giulio είναι παρόμοια στο ύφος. Ο κατάλογος χαρακτικών του Adam von Bartsch παρουσιάζει 46 γκραβούρες της Diana, ενώ η Albricci ανεβάζει τον αριθμό σε 62. Στη δεύτερη έκδοση στους «Βίους καλλιτεχνών» (1566), ο Vasari μιλά για τη συνάντηση που είχε με τη Diana και τον πατέρα της σε ένα ταξίδι του στη Mantua: "Ο Giovanbattista Mantovano, χαράκτης και άριστος γλύπτης, για τον οποίο έχουμε μιλήσει, στο κεφάλαιο «Η ζωή του Giulio Romano» και σ’ αυτό για τον Marcantonio Bolognese, απέκτησε δύο γιους, οι οποίοι χαράσσουν θεϊκά το χαλκό και το πιο θαυμαστό είναι πως έχει και μια κόρη που ονομάζεται Diana, η οποία χαράσσει επίσης πολύ καλά, πράγμα που είναι θαυμάσιο. Κι εγώ που την είδα, έμεινα έκπληκτος γιατί είναι ένα πολύ νέο κι ευχάριστο κορίτσι και τα έργα της είναι πολύ όμορφα!"





2
«Η Αποκαθήλωση»
αντίγραφο από έργο του πατέρα της.
Ένα πολύ καλό δείγμα έργου της ρωμαϊκή περιόδου της (μετά το 1575).
Εδώ, στο δεύτερο από τα δύο αντίγραφα, η Diana πρόσθεσε κάτω αριστερά την επιγραφή:
"IO BATTISTA MANTUANUS SCULPTOR & INUENTOR,. DIANA FILIA INCIDEBAT."



3

Η Ανάσταση

Χαλκογραφία

Αυτό είναι ένα αντεστραμμένο αντίγραφο χαρακτικού του πατέρα της
από σχέδιο του Giulio Romano.
Κάτω δεξιά υπάρχει η υπογραφή: "Iulius Mantuanus inv. "
και επάνω δεξιά φέρει τον αριθμό αντιτύπου 38.





4

«Η Ανάληψη»

1581

χαλκογραφία έργου του Raffaellino da Reggio.

Φέρει την υπογραφή "Raphael Regieni Inventor. Diana incidebat Romae.




5

«Η ανωτερότητα του Σκιπίωνα»

χαλκογραφία έργου του Giulio Romano του 1542,

Κάτω αριστερά φέρει την επιγραφή:

"Liberalitatis et Continentiae Exemplum"

Μετά την πτώση της Καρχηδόνας, ο Σκιπίων ο Αφρικανός επιστρέφει την αιχμάλωτη σύζυγο του εχθρού του στον νικημένο άντρα της μετά από παράκλησή του.

Υπογράφεται από την Diana.



6

«Οι θεραπαινίδες της Ελένης μεταφέρουν τα υπάρχοντά της στην Τροία»

Η Diana εμπνεύστηκε το θέμα της από το έργο του Giulio Romano

«Η απαγωγή της Ελένης» του 1548, στο παλάτι του Δούκα της Mantua.

Πρόκειται για ένα από τα έργα της που έχουν εγκωμιαστεί περισσότερο.





Άλλες χαλκογραφίες





7

«Η κλήση του Πέτρου»

πριν το 1580





8

«Ο γητευτής φιδιών»

1550




9

«Η Λητώ γεννά τον Απόλλωνα και την Αρτέμιδα (Diana)

στο νησί της Δήλου»

πριν το 1575





10

«Το ιππικό»

1575

(θυμίζει ζωφόρο του Παρθενώνα)





11

«Θυσία ταύρου στο βωμό του Δία»





12

«Η βασίλισσα των αγγέλων»

1572




13

«Ο Οράτιος ο μονόφθαλμος νικά τους Ετρούσκους

στη γέφυρα του Τίβερη»





14

«Το μαρτύριο της Αγ. Αικατερίνης της Αλεξάνδριας»

(από τον Giulio Romano)





15

«Ό Χριστός στο Ναό του Σολομώντα»





16

«Δίας και Αμφίων»





17

"Ενταφιασμός – από πίνακα του Paris Nogari"

χαλκογραφία - 1588

Paris, Bibliothèque Nationale

Το τελευταίο χρονολογημένο χαρακτικό της το "Ο ενταφιασμός – από πίνακα του Paris Nogari". κυκλοφόρησε το 1588. Πρόκειται για ένα χαρακτικό αντίγραφο του ομώνυμου πίνακα του αντιμεταρρυθμιστή ζωγράφου Paris Nogari.




Μετά το θάνατο του Francesco Da Volterra, η Diana Scultori Ghisi ξαναπαντρεύτηκε τον Giulio Pelosi, έναν άλλο αρχιτέκτονα. Παρέμεινε στη Ρώμη μέχρι το θάνατό της, 5 Απριλίου 1612.

Αρκετά από τα χαρακτικά της συνέχισαν τυπώνονται και μετά το θάνατό της.



Πηγές:

1) Jordana Pomeroy - Claudio Strinati: Italian Women Artists of the Renaissance and Baroque

2) Wendy Slatkin : Women Artists in History: From Antiquity to the 20th Century

3) WHITNEY CHADWICK: Women, Art, And Society.

4) Nancy G. Heller : Women Artists: An Illustrated History

5) Germaine Greer :The Obstacle Race




Αυτοπροσωπογραφία της Sofonisba Anguissola (1556) -Mουσείο Kunsthistoriches, Βιέννη

Από το θαυμάσιο βιβλίο της Frances Borzello "Seeing Ourselves: Women's Self-portraits"

"....η θέση των καλλιτέχνιδων στον κόσμο της τέχνης και στην ιδεολογία της εποχής τους ήταν άμμεσα συνδεδεμένη με τις αυτοπροσωπογραφίες τους......(οι οποίες) δεν αποτελούν αθώες αντανακλάσεις του τί έβλεπαν οι καλλιτέχνιδες όταν κοιτούσαν τον καθρέφτη τους. Είναι ένα μέρος της γλώσσας που οι ζωγράφοι χρησιμοιποιούν ώστε να κάνουν μια δήλωση, από την πολλή απλή "έτσι φαίνομαι", στην πιο πολύπλοκη "αυτή πιστεύω πως είμαι".
Έφτασα τελικά στο συμπέρασμα πως καμία γυναικεία αυτοπροσωπογραφία δεν θα πρέπει να θεωρείται ως δεδομένη...."